chênh chếch

Bức tranh treo hơi chênh chếch trên tường.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Ở vị trí không thẳng, không ngay ngắn, hơi nghiêng về một phía: "chênh chếch" mô tả trạng thái lệch khỏi đường thẳng hoặc mặt phẳng chuẩn, thường là ở một góc độ nhỏ.
   • Không cân đối, không đều: Dùng để chỉ sự mất thăng bằng, không đồng đều về vị trí hoặc hướng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Bức tranh treo chênh chếch trên tường. (Bức tranh bị lệch, không thẳng so với mặt tường.)
  • Cái bàn đặt chênh chếch ở góc phòng. (Cái bàn nằm ở vị trí nghiêng, không ngay ngắn.)
  • Mũ anh ấy đội chênh chếch, trông rất ngộ. (Chiếc mũ bị lệch sang một bên, tạo vẻ hài hước.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "chênh chếch" dùng trong miêu tả không gian: Thường xuất hiện khi nói về vật thể bị đặt lệch so với trục hoặc mặt phẳng tham chiếu.

  • Ngôi nhà xây chênh chếch so với mặt đường. (Ngôi nhà không thẳng hàng với lề đường, bị nghiêng về một phía.)

• "chênh chếch" trong ngữ cảnh ẩn dụ: Đôi khi dùng để chỉ sự lệch lạc trong suy nghĩ hoặc hành động, dù không phổ biến.

  • Lập luận của anh ta chênh chếch, thiếu căn cứ. (Lý lẽ không vững vàng, bị lệch hướng.)

Biến thể và từ gần giống

• Chếch (tính từ): nghiêng, lệch, không thẳng — là từ gốc của "chênh chếch".

  • Cây cột đứng chếch một góc 30 độ. (Cây cột nghiêng so với phương thẳng đứng.)

• Chênh (tính từ): không bằng phẳng, không đều (thường dùng trong "chênh vênh").

  • Mặt bàn bị chênh, để đồ dễ đổ. (Mặt bàn không phẳng, gây mất cân bằng.)

• Lệch (tính từ): không đúng vị trí hoặc hướng chuẩn.

  • Bức ảnh bị lệch khỏi khung. (Bức ảnh không nằm đúng vị trí trong khung.)

Từ đồng nghĩa

• Nghiêng: ở tư thế không thẳng đứng, hơi đổ về một bên.
• Xiên: lệch so với đường thẳng hoặc mặt phẳng.
• Vẹo: bị uốn cong hoặc lệch khỏi hình dạng chuẩn.

Thành ngữ liên quan

• Chênh chếch như bức tường xiêu: chỉ trạng thái lệch lạc, không vững chãi.
  • Cái tủ đứng chênh chếch như bức tường xiêu, cần phải sửa ngay. (Cái tủ bị nghiêng, không an toàn, cần được chỉnh lại.)